Linux Vakfı'nın OOXML'e dair açıklaması
PardusWiki, özgür ansiklopedi
Özgün belge: Linux Foundation Statement on OOXML (Amanda McPherson)
[değiştir] Linux Vakfı'nın OOXML'e dair açıklaması
Microsoft'un Ofis Açık XML (Office Open XML - OOXML) biçemleri üzerine oluşturulan ISO/IEC DIS 29500 taslak belirtimi için yorum ve oy kullanma süresi 2 Eylül'de sona erecek. Linux Vakfı'na (Linux Foundation - LF) şu anki haliyle OOXML'in küresel bir standart olarak benimsenmesi hakkında Linux Vakfı üyesi olmayanlardan çeşitli sorular geldi. Linux Vakfı, henüz oylarını vermemiş olan ülkelere "Hayır ve yorumlarımız da var" şeklinde oy kullanmaları çağrısını yapmaktadır.
Bağlam itibariyle, Linux Vakfı'nın misyonunun merkezinde, büyük oranda kabul gören standartların oluşturulması bulunur. Son yıllarda, Linux Vakfı (eski adı Özgür Standartlar Grubu) Standart Linux Tabanı'nı (Linux Standard Base - LSB) şimdilerde OOXML'in gözden geçirilmesi için kullanılan yönteme benzer bir yöntemle ISO/IEC'ye gönderdi. Standart Linux Tabanı artık tüm ana Linux dağıtımlarında yürürlükte.
Bunun sonucu olarak, Linux Vakfı küresel standartların benimsenmesi sürecinin doğruluğunun ve geçerliliğinin korunmasına aşina olmakla kalmaz, aynı zamanda bu doğruluk ve geçerliliğin korunmasından çıkarılmış hakları da vardır. Bu süreç düzgün işlediğinde, herkes kazanır. Modern dünya teknolojiye bağımlıdır, dolayısıyla standart oluşturma organizasyonlarının kendi aralarında ve diğer açık standartlarla ortaklaşa çalışabilmesine de bağımlıdır. Kâğıt belgelerin sayısal biçemlere geçmesiyle, dünya aynı zamanda bu belgelerin gelecekte de ulaşılabilir olmasına da bağımlıdır. Sahipli biçemli belgelerin oluşturulması en iyimser ifadesiyle bu ortaklaşa çalışabilirliği tehlikeye atar ve en kötü senaryoda, bu belgelere kolay erişimi imkânsız kılar.
Bu nedenle, Linux Vakfı etkili ve gelişmiş belge biçim standartlarının geliştirilmesine ve bu standartların küresel olarak kabul görmesine inanmaktadır. Küresel benimsenmenin sağlanması için, o standartların oluşturulması işlemi sitemli sözlerden ve azarlardan uzak olması aynı derecede önemlidir.
Daha özele indiğimizde, Linux Vakfı, Linux Masaüstü Mimarları'nın eylemlerini ve onların Linux masaüstünü geliştiren işlerini desteklemektedir. (Onların OOXML hakkındaki düşüncelerini https://www.linux-foundation.org/en/Architects_on_OOXML adresinde bulabilirsiniz.) Linux Vakfı masaüstünde Linux'un gittikçe daha fazla kullanılacağına inanmaktadır ve bu yüzden güçlü ve geniş ölçüde benimsenmiş -ve kolayca gerçeklenebilen- belge biçimi standartları Linux'u geliştiren, satan veya kullanan insanlar için büyük öneme sahiptir.
Son olarak, Linux Vakfı açık kaynak veya sahipli en az bir düzine ürün tarafından benimsenmiş ve benzer bir amaçla oluşturulmuş bir ISO/IEC standardının (Açık Belge Biçimi - OpenDocument Format) zaten var olduğunu belirtme gereği görmektedir. Bu ürünler birkaç Linux Vakfı üyesi de dahil olmak üzere birden fazla sağlayıcı veya satıcı tarafından geliştirilip yayımlanmıştır. ISO/IEC JTC1'deki aktif oylama OOXML'in teknik yarar ve zararları tabanındadır ve Linux Vakfı pazarda tek ve ortak bir belirtimin kullanılması ve daha da geliştirilmesi çerçevesinde -Microsoft dâhil- tüm satıcıların hizmet etmesi gerekliliğine inanmaktadır. ODF'nin (Açık Belge Biçimi) zaten var olması, ISO/IEC JTC1'nin ODF'yi kabul etmiş olması ve (yeni bir belirtim olan) OOXML'in mevcut belgelerin dönüştürülmesini de gerektirecek olması gerçeğinden dolayı, Linux Vakfı bu birleştirme çabası için ODF'nin daha iyi bir platform olduğuna inanmaktadır.
ISO/IEC DIS 29500'de oy kullanma konusunda hâlâ karar verme aşamasında olanlara Linux Vakfı şu tavsiyede bulunmaktadır:
- OOXML belirtimi çok uzundur. Tüm öğrenebildiklerimiz kapsamında, izin verilen gözden geçirme süresi OOXML'in en düşük kalite standartlarını yakalayabilmesi için çözülmesi gereken konular hakkında güven sağlamakta çok kısa ve yetersizdir. Bundan dolayı Linux Vakfı, sadece ve sadece bugüne kadar OOXML'de tespit edilebilmiş sorunlu kısımların çözümünün ardından OOXML'e geçişin akıllıca olmayacağını düşünmektedir.
- Yine bu cümleden, yüzlerce olumsuz nokta tespit edilmiştir. Bunların bir kısmı küçük olmakla birlikte, pek çoğu değildir. Linux Vakfı OOXML'in bu noktada ISO/IEC standardı olarak onaylanabilecek kadar olgun olmadığına inanmaktadır. Bu noktaların -hepsi olmasa bile- çoğu, http://www.noooxml.org/local--files/arguments/TheCaseAgainstOOXML.pdf adresinde özetlenmiştir.
- ISO/IEC standartlarının, gerektiğinde küresel olarak uygulanmakta olan başka standartlara başvurması, yönlendirmesi veya gönderme yapması gerekmektedir. OOXML söz konusu olduğundaysa, sadece pek çok Microsoft sahipli belirtime gönderme yapılmaktadır. Bazı durumlarda (örneğin lisan kodları, yöney (vektör) grafikler), Microsoft, halihazırda var olan ve halka açık olan seçenekler yerine kendi iç kodlarını ve belirtimlerini kullanmıştır. Bu sadece ISO/IEC kurallarını ihlal etmekle kalmaz, aynı zamanda gerçekleyicilerin Microsoft'un fikri mülkiyet haklarını (intellectual property rights - IPR) çiğnemeden OOXML'i gerçeklemelerinin mümkün olup olmayacağı sorusunu akıllara getirmektedir. Bu fikri mülk hakları saklı tutulacak mıdır, yoksa herkese açılacak mıdır? Eğer açılacaksa, hangi şartlarla açılacaktır? Bu soruların cevapları şu anda bilinmemektedir.
- OOXML Windows ve diğer Microsoft ürünlerine özeldir. OOXML tabanlı belgelerin diğer işletim sistemlerinde (örneğin Linux'ta) ve diğer uygulamalarda, dönüştürücülerle veya dönüştürücüler olmadan oluşturulabilir, açılabilir ve kaydedilebilir olup olmayacağı belirsizdir. Uluslararası bir standart, her şeyden önce, bütün işletim sistemlerinden ve diğer ürünlerden bağımsız ve eşit mesafede olmalıdır.
Burada sayılan ve sayılmayan tüm nedenlerden dolayı, Linux Vakfı, henüz oy kullanmamış olan ülkelerin temsilcilerini "Hayır ve yorumlarımız da var" şeklinde oy kullanmaya davet etmektedir. Bu yorumlar OOXML'in şu anki haliyle en iyi, tarafsız ve teknik yargıları yansıtmalıdır. İnanıyoruz ki, sadece bu sayede, belgelerin gelecekte erişilebilir olması ve standart oluşturma işleminin bütünlüğü sağlanabilir.
