Pardus tarihçesi
Bu belge içerisinde Pardus'un tarihine ilişkin bir özet, projeyi etkileyen önemli dönüm noktaları ve kilit olaylar ile ilgili kısa bilgiler tarih sırasına göre verilmektedir.
Aralık 2002
Ali Işıngör ve Görkem Çetin M5 Haber dergisinde dünya ordularının Linux ve açık kaynağa olan yönelimlerini detaylı bir şekilde mercek altına alan "Ordunuz hâlâ annenizin işletim sistemini mi kullanıyor?" başlıklı bir yazı yayımlarlar [].
Mart 2003
Başbakanlık, milli bir işletim sistemi geliştirme işinin fizibilite ve projelendirme işini yürütmek üzere TÜBİTAK'ı görevlendirir.
01 Eylül 2003
Bu tarih Pardus Projesi'nin (eski adıyla Uludağ Projesi) UEKAE içerisinde "Özgür" kod adı ile anılmaya başladığı tarihtir. O dönemlerde proje sorumluları Alp Öztarhan ve Erkan Tekman'ın hedefi, (daha sonra 10 Ocak 2005'te projeden ayrılacak olan çiçeği burnunda bilgisayar mühendisleri) Ayşe Genç ve Zerrin Çakmakkaya ile beraber, ortaya bir işletim sistemi çıkartmaktan ziyade böyle bir şeyin yapılabilirliğinin ne derece mümkün olduğunu araştırmaktır. Lâkin kısa bir süre sonra bu işi sadece araştırmakla kalmayıp, Türkiye'deki Linux camiasından isimler ile böylesine büyük ve ciddi bir projenin hayata geçirilmesi ile ilgili görüşmeye karar verirler. Alp Öztarhan ve Erkan Tekman'ın önderliğinde başlayan bu sürecin sorumluluğu, Alp Öztarhan'ın 9 Eylül 2004'te projeden ayrılması ile Erkan Tekman'ın omuzlarına binecektir.
01 Aralık 2003
Böyle bir projeyi hayata geçirmek için önce doğru insanları bulmak gereklidir ve oluşturulacak çekirdek ekibin ilk elemanı bu tarihte UEKAE'de çalışmak üzere işe alınır: Barış Metin. Barış Metin'i takip eden süreçte sırası ile Serdar Köylü, A. Murat Eren, Gürer Özen, S. Çağlar Onur, Onur Küçük, ve M. Umut Pulat'ın da işe alınmasıyla Pardus'un ilk ürünü Çalışan CD 1.0'a kadar gidecek olan ekip şekillenmiş olacaktır.
Pardus, UEKAE'nin ilerici ve yenilikçi vizyonuna uygun şekilde sadece "bir diğer Linux dağıtımı projesi olmak" hedefiyle yola çıkmamıştır ve hedef kitlesi Linux kullanan kimseler ile sınırlı değildir. Pardus'un ilk gününden itibaren diğer Linux dağıtımlarının kullanıcıları ve geliştiricilerini zorlayan kimi tarihi problemlerine çözümler sunmak ve insanların rahatlıkla kullanabileceği bir işletim sistemi oluşturmak gibi ciddi bir gayeye sahiptir. Pardus'un önünde "problemlerin neler olduğunu ortaya çıkartmak", "problemlere cesur ve hayata geçirilebilir çözümler üretmek" ve "çözümleri hayata geçirerek sürekli bir işletim sistemi ortamı hazırlamak" gibi üç aşama ile özetlenebilecek bir yol haritası vardır. Geliştirici ekip bu yol haritasının en zor adımı sayılabilecek ilk adım üzerinde tartışmaya ve sorunları modellemeye başlar. Pardus'ta yer alacak uygulamaların Türkçe ile ilgili teknik problemleri çözülmesi, destek olunacak yerelleştirme çalışmaları ile tam Türkçe desteği sağlanması, yeni bir paket yöneticisinin (PiSi), uygulamalar arası iletişimi sağlayarak yapılandırma yükünü mümkün olduğunca kullanıcının sırtından alacak bir altyapının (ÇOMAR) ve kolay, sorunsuz bir bir kurulum uygulamasının (YALI) hazırlanması gerektiği eylül ayına kadar süren düşünce ve hazırlık döneminde incelikleri ile ortaya çıkar ve Eylül ayı ile beraber bu çözümlerin sırası ile hayata geçirilmesi çalışmaları gerçek anlamda başlamış olur.
15 Ocak 2004
Serdar Köylü ekibe katılır (15 Kasım 2005 tarihinde ayrılır).
15 Mayıs 2004
A. Murat Eren ekibe katılır.
30 Eylül 2004
S. Çağlar Onur ve Gürer Özen ekibe katılırlar.
16 Ekim 2004
Önceki dönemlerde yapılan çalışmalar sonucunda uzlaşılan Proje Ana Sözleşmesi resmen yayınlanır. Bu sözleşme ile projenin ortaya koyacağı ürünlerin hepsinin Genel Kamu Lisansı (GPL) ile lisanslanacağı, yani üretilen her bir yazılımın açık kaynak kodlu özgür yazılımlar olacağı ve Pardus'un topluma tamamen açık ve toplum için geliştirilen bir proje olacağı resmiyete bağlanır.
08 Kasım 2004
Görkem Çetin ve Onur Küçük ekibe katılırlar.
01 Aralık 2004, Pardus Kök Dosya Sistemi 0.0.1
Kök dosya sistemi henüz ortada olmayan Pardus'un kendi ayakları üzerine kalkmasına yardımcı olacak araçlarının üzerinde yazıldığı sisteme verilen isimdir. Herhangi bir kurulum ve kullanım kolaylığı sunmayan bu geliştirme sistemi üzerinde tasarlanan ve iskeleti oluşturulan Pardus, 0.0.1 numaralı ilk sürüm numarası ile 1 Aralık 2004 tarihinde ofis içinde kullanılmaya başlanır. Henüz bu olan bitenden ne kullanıcıların ne de Pardus projesini duyup takip edenlerin haberi vardır. Bu bir süre daha bu şekilde devam edecektir.
20 Aralık 2004
M. Umut Pulat ekibe katılır.
25 Mayıs 2004
Bugzilla çevirilerini üstlenen Barış Özyurt, SVN sunucusuna yazma izni olan çekirdek ekip dışındaki ilk katkıcı olur.
02 Şubat 2005, Pardus Çalışan CD 1.0
Pardus Çalışan CD aslında başta yapılan planlar arasında olan bir sürüm değildir. Fakat açık bir proje olan Pardus'un insanlar tarafından duyulmaya, ilgiye ve desteğe ihtiyacı vardır. Bu niyet ile Şubat ayına değin yapılan çalışmaları insanların karşısına kolayca göz atabilecekleri bir şekilde çıkartma fikri ortaya atılır. Çalışan CD, bilgisayara kurulmadan tam anlamı ile CD'den çalışan bir Pardus işletim sistemini insanların denemesine ve kullanmasına olanak sağlayacak şekilde tasarlanmış bir Pardus sistemidir. Pardus Çalışan CD'nin, çıktığı tarih itibarı ile dünyanın en iyi LCD ekran tanıma ve yapılandırma kabiliyetine sahip olan Linux sistemi olmasını sağlayacak olan ÇOMAR da bu tarihte kullanıcılara ulaşır. Sistem beklenenin üzerinde bir ilgi ve beğeniyle karşılanır. Geliştiricilerin çıkmasından önceki 55 saati sürekli çalışarak geçirdikleri Pardus'un bu ilk ürününün ardından ilerleyen aylarda Mehmet D. Akın, İsmail Dönmez, Koray Löker ve Eray Özkural da kurulan ilk kararlı sürüme giden yolda çekirdek ekibe katılan isimler olacaklardır.
05 Mayıs 2005, Pardus Çalışan CD 1.1
Kurulan sürüm ile ilgili çalışmalar sürerken ilk Çalışan CD içerisindeki bazı hataların düzeltildiği yeni sürüm bu tarihinde duyurulur. Bu sürüm, biraz da Pardus Çalışan CD'nin 1.0 sürümünün gördüğü ilgi nedeniyle bilgisayar dergileri tarafından dağıtılır, ulusal basında Pardus ile ilgili birkaç haber yayınlanır. Artık Pardus isimli bir projenin büyük hedeflerle yola çıktığı bilgisi daha fazla insana ulaşmaya başlamıştır, insanlar e-posta listelerine üye olarak sorular sormaya ve proje ile ilgili gelişmeleri takip etmeye başlarlar.
05 Mayıs 2005, Pardus Kök Dosya Sistemi 0.0.6
Diğer taraftan kurulabilir kararlı sürüme giden yolda çalışmalar da sürmektedir. Aralık ayından bu yana yapılan çalışmalar ile gelinen noktada kuluçka sisteminin üzerinde evrilen Pardus, dışarıdaki geliştiricilerin karşısına çıkmaya hazırdır. 0.0.6 sürüm numarasına ulaşmış olan kök dosya sistemi geliştiricilerin ve uzman testçilerin görüşlerine sunulur. Sayısı pek de fazla olmayan ilgili kitlenin görüş ve önerileri doğrultusunda çalışmalar ve iyileştirmeler sürer.
27 Mayıs 2005
Mehmet D. Akın ekibe katılır.
27 Haziran 2005
Eray Özkural ekibe katılır (27 Haziran 2006'da ayrılır).
15 Temmuz 2005
İsmail Dönmez ekibe katılır.(15 Nisan 2008'de ayrılır.)
01 Ekim 2005
Koray Löker ekibe katılır.
07 Ekim 2005, Pardus Kök Dosya Sistemi 0.1
PiSi paket yöneticisinin ilk deneme sürümünün ortaya çıkmasıyla kök dosya sistemi 0.0.6'dan 0.1 gibi önemli ve nispeten büyük bir sürüm numarasına zıplar. 12 Temmuz'da nasıl bir mimariye sahip olduğunun ve hangi sorunlara nasıl çözümler ortaya koyulduğuna dair bilgiler içeren belgenin ardından 3 ay gibi bir sürede yazılan PiSi sayesinde Pardus artık hiçbir destek almaksızın, tamamen kendi ayakları üzerinde durmaya başlar. Kendi uygulamalarını Internet'ten kurup güncelleyebilen, kaldırabilen ve derleyebilen bir Pardus sistemi 0.1 sürüm numarası ile geliştiricilerin ve testçilerin karşısına çıkmıştır. Bu sırada Pardus'un etrafında toplanan insanların sayısı artmaya başlar.
01 Kasım 2005, Pardus Kök Dosya Sistemi 0.2
0.2 sürümü ile beraber daha kararlı bir PiSi ve ÇOMAR'ın yanında çok daha fazla uygulamanın bilgisayara kurulmasına olanak veren, içinde Firefox web tarayıcısı ve OpenOffice.org ofis yazılımını da barındıran geniş paket depoları geliştirici ve testçilere sunulur. Tüm uyarılara rağmen son kullanıcıların problemler ile yüzleşmekten korkmayanları da bu sistemi bilgisayarlarına kurmaya ve kullanmaya başlarlar.
14 Kasım 2005, Pardus 1.0 Alpha
Ve sahneye zorlukla kurulan kök dosya sistemi trendinin sonunu getiren YALI çıkar. YALI ile beraber Pardus artık tüm araçları ve uygulamaları ile beraber CD'den kurulabilen bir işletim sistemidir. Kurulan CD'ye giden yolda önemli bir engel aşılmıştır.
30 Kasım 2005, Pardus 1.0 Beta
Nihai sürümde olması beklenen tüm özellikler ile beraber Pardus'un geliştiriciler ve sabırsız kullanıcılar tarafından test edilmesi için Beta sürümü, 35 saat kesintisiz bir çalışmanın sonunda Barış Metin'in doğum gününe denk gelen 30 Kasım gününde duyurulur.
14 Aralık 2005, Pardus 1.0 Sürüm Adayı
Tüm geliştirmelerin sona erdiği sürüm adayı, sadece hataların test edilmesi ve gözden kaçan sorunların düzeltilmesi için duyurulur.
26 Aralık 2005, Pardus 1.0
Uzun bekleyiş sona erer ve Pardus'un ilk kararlı sürümü duyurulur. Pardus 1.0 ilk ayında 25 bin kişi tarafından indirilir, projenin web sayfaları 142 binden fazla ziyaret alır. Ulusal basında Pardus ile ilgili onlarca haber çıkar, sistem kullanıcılar tarafından beklenenin üzerinde bir ilgi ve beğeni ile karşılanır. Pardus, bu sürümün ardından güvenlik ve hata güncellemelerinin devam ettiği, sürekli yeni uygulamalar ile genişleyen paket depoları ile hatırı sayılır sayıda bilgisayara misafir olur. İkinci kararlı sürüm ile ilgili çalışmalar 8 ay sürecek ve bu süre içerisinde Pardus'a onlarca yeni gönüllü geliştirici katılacak, gönüllüler tarafından Pardus kullanıcılarına destek olmak amacı ile forumlar ve web siteleri açılacak, Pardus hakkında ulusal basında 50'nin üzerinde haber çıkacaktır. Projenin en kritik virajlarından birisi olan 'ilk kararlı sürümün' başarı ile dönüldüğünü, geliştirici ekip dahi kabul edecektir.
03 Mart 2006
Gökmen Göksel ve Bahadır Kandemir ekibe katılır.
27 Mart 2006
A. Erdinç Köroğlu ekibe katılır (2 Nisan 2007'de ayrılır).
10 Nisan 2006
Faik Uygur ekibe katılır.
09 Temmuz 2006, Pardus 2007 Alpha 1 (kod adı, Meren)
Uzun süren bekleyişin ve sessizliğin ardından gelen bu sürüm ile beraber, Pardus'un bir diğer özgün ve ayrıcalıklı projesi “Müdür” işletim sisteminin iskeletinde ilk kez yer alır. Pardus ile diğer Linux dağıtımlarını arasındaki farkın Pardus lehine biraz daha artmasını sağlayan Müdür, işletim sisteminin açılışından sorumlu altyapıdır ve ilerleyen aylarda uluslararası saygınlıktaki Linux haber sitelerinde hakkında yazılar çıkacak ve insanlar tarafından ilgi gören bir diğer Pardus projesi halini alacaktır.
14 Temmuz 2006, Pardus 2007 Alpha 2 (kod adı, Üzüm)
Geliştirici sürümleri ilk Alpha sürümündeki hataların bir kısmının giderilmesi ile ikinci test ve deneme sürümü ile kararlı sürüme bir adım daha yaklaşılır.
30 Ekim 2006
Ekin Meroğlu ekibe katılır.
03 Ekim 2006, Pardus 2007 Alpha 3
Bir süredir Pardus ile iletişim halinde olan Hollandalı Pardus severler Pardus'un özgün uygulamalarını Hollandaca'ya çevirerek, Pardus'un İngilizce ve Türkçe'den sonraki üçüncü dil desteğini eklerler. Bu, yurt dışındaki yabancı geliştirici ve kullanıcılardan alınan ilk katkıdır. Hollandalı Pardus kullanıcıları uluslararası bir forum açarak yabancı kullanıcıların Pardus'a olan ilgisini arttırmak için gönüllü olarak çaba göstermeye başlarlar.
10 Kasım 2006, Pardus 2007 Beta 1 (kod adı, ATA)
Ulu Önder'in hayata gözlerini yumduğu bu güne denk gelen bu tarihte Pardus 2007'nin ilk Beta sürümü duyurulur. Bu sürümün duyurulmasıyla beraber ulusal basında Pardus'un yaklaştığına dair haberler çıkmaya başlar.
24 Kasım 2006, Pardus 2007 Beta 2 (kod adı, Sait Faik)
Pardus 2007 deneme sürümlerinin son dönemecine, “Yazmasam deli olacaktım” diyen, Türk edebiyatının önemli isimlerinden birisini kod adı ile anarak girer. Bu sürümle beraber Pardus ve özgün uygulamaları artık Almanca da konuşabilmektedir.
27 Kasım 2006
Türk ordusunun birimlerinden birisi olan ASAL (Askere Alma Dairesi), tüm Türkiye'deki 625 sunucu ve 4.500 adet bilgisayarında Pardus kullanmaya karar verir. Bu sözleşme ile Pardus artık kamu kurumlarında kendisine yer bulabilecek bir kararlılığa ve sürekliliğe ulaştığını resmen ispatlamış olur. Bu önemli gelişme projenin ilk günlerinden beri hedeflenmiş olan önemli bir kilometre taşına ulaşıldığının göstergesidir. Ulusal basında da yankı uyandıran haber “Kamu'da özgür yazılım dönemi” ortak görüşü ile kendisine yer bulur.
01 Aralık 2006, Pardus 2007 Sürüm Adayı
Pardus 2007 için tüm geliştirmeler durmuştur. Yayınlanan sürüm adayı ile gözden kaçan küçük hataları bulma işi artık iyice genişleyen testçi ordusuna bırakılır. Pardus 2007'nin çıkış tarihi bellidir ve bekleyiş başlar.
18 Aralık 2006, Pardus 2007 Çalışan CD
19 ayın ardından yeni bir Çalışan CD sürümü kullanıcıların kullanımına sunulur. Bu tarihten itibaren Kurulan ve Çalışan CD ürünleri eşzamanlı olarak dağıtılmaya başlanacaktır.
18 Aralık 2006, Pardus 2007
Birçok kişi tarafından beklenen gün sonunda gelir. Sürümün duyurulduğu 23:00'dan itibaren 24 saat boyunca TÜBİTAK – TTNet Internet omurgasının % 80'i Pardus'u indirmek isteyenler tarafından işgal edilir ve kısa süreli bir Internet krizi yaşanır. Takip eden bir aylık dönemde Pardus 100 binden fazla indirilecek, web sayfaları 250 binden fazla insan tarafından ziyaret edilmiş olacaktır. İlk kararlı sürümünden bu yana Pardus'un 1.700'den fazla hatası giderilmiş, yazılım depolarına 700'den fazla yeni yazılım eklenmiştir. Yurt dışındaki ciddi Linux haber sitelerinde Pardus ve özgün projelerine övgülerle dolu ve Pardus'un rakiplerinden üstün olduğu noktalara dikkat çeken makaleler yayınlanır.
16 Mart 2007, Pardus 2007.1 Felis chaus
Pardus 2007 ardından çalışmalar devam eder. Yapılan çalışmalar 16 Mart tarihine gelindiğinde kendini yeni bir güncelleme sürümü olarak ortaya çıkartır. Nesli tehlike altında olan Felis chaus (Sazlık Kedisi) sürüme adını verir. Bu tarihten itibaren Pardus her kararlı sürüm için üç aylık aralıklarla güncelleme sürümleri yayınlamaya başlayacaktır.
12 Temmuz 2007, Pardus 2007.2 Caracal caracal
Pardus 2007 ürün ailesinin ikinci güncelleme sürümü Caracal caracal duyuruldu. 700 kadar güncelleme ve hata düzeltmesini içinde barındıran KDE 3.5.7 masaüstü ortamıyla gelen sürüm öncesinde, Pardus destekçilerinin de desteğiyle, KDE bileşenlerinin Türkçe yerelleştirmelerinde ciddi bir kalite artışı yakalandı. Yeni sürüm, özellikle PDF araçlarının yönetimi ve gösteriminde ciddi performans artışları sağlıyor.
Caracal caracal (Karakulak) sürümünde dikkati çeken yenilikler arasında, PEAP-MSCHAPv2 desteğiyle birlikte gelen Ağ Yöneticisi uygulaması ve Jmicron desteği var. Pardus 2007.2 Caracal caracal, açılış sürecinde görülen GRUB girdilerini eklemek, değiştirmek ya da silmek için kullanılabilen yeni bir açılış yöneticisini de sunmaya başlar.
19 Kasım 2007, Pardus 2007.3 Lynx lynx
Pardus 2007 ürün ailesinin üçüncü güncelleme sürümü Lynx lynx duyuruldu. 300 kadar güncelleme ve hata düzeltmesini içinde barındıran KDE 3.5.8 masaüstü ortamı ile gelen sürümde dikkati çeken yenilikler arasında, mevcut profillerinizde bulunan ağları otomatik algılayabilen ve otomatik olarak o profile geçiş yapabilen Ağ yöneticisi ile birçok paketin en güncel sürümleri ve OpenOffice.org 2.3 sayılabilir.
28 Haziran 2008, Pardus 2008
Yaklaşık sekiz ay süren çalışmaların ardından, Pardus 2008 çıktı.
Pardus 2008 sürümüyle birlikte pek çok yenilik Pardus kullanıcılarına sunulmaya başlandı. 2008 ile birlikte gelen gelişmiş yetki denetim sistemi, tüm kullanıcıların yetkilerini detaylı bir şekilde düzenlemesine, Pardus'un parola sorma ve yetkilendirme davranışını kolayca özelleştirilebilmesine izin veriyor. Yenilenen Kullanıcı Yöneticisi tüm kullanıcılar için yetki yönetimini kolay ve güvenli hale getiriyor. Pardus geliştiricileri tarafından geliştirilen yetkilendirme sistemi ve yetki yönetimi arayüzleri PolicyKit - dbus altyapısını kullanıyor ve COMAR ile birlikte çalışarak tüm sistemde sorunsuz bir yetki denetimi altyapısı sunuyor.
Yeni Ağ Yöneticisi (network manager) uygulaması, oluşturulan ağ profillerini otomatik olarak algılıyor. Bağlantı bilgilerini sistem çekmecesinden izlenebiliyor, sürekli güncel bilgi alınabiliyor. Kablo (ethernet), kablosuz (wireless) ve modem bağlantıları değişik mekânlara göre profil olarak saklanabiliyor, özel ayar isteyen ağlara kolaylıkla bağlanılabiliyor.
Birkaç tıklamayla yeni uygulamalar indirmeyi ve kurmayı sağlayan paket yöneticisi (PiSi), Pardus 2008 ile birlikte daha da gelişti ve hızlandı. Uygulamalar yalnızca yapılan değişiklikleri içeren küçük paketler indirerek güncellenebiliyor artık. PiSi'nin yeni geçmiş yönetimi desteği ve yeni Geçmiş Yöneticisi ile sisteme kurulan eski paketlere dönmek, sistemin o anki anlık görüntüsünü kaydetmek ve bu görüntüler arasında kolayca geçiş yapabilmek mümkün.
Pardus'u sabit diske kurmak için kullanılan YALI (Yet Another Linux Installer), ilk adımda kurulum için gerekli soruları sorup, ardından yaklaşık 30 dakika süren kurulum işlemine geçiyor. Kullanıcı bilgileri, otomatik giriş, zaman dilimini - sistem klavye ve dili gibi özelleştirmeleri kolayca yapılmasını sağlıyor. Bunlara ek olarak, YALI sistemdeki sabit diskleri yönetmeyi kolaylaştıran yeni bir bölümlendirme arayüzünü de içeriyor.
Pardus'un yeni kullanıcıları karşılayan uygulaması Kaptan da Pardus 2008 ile birlikte yenilendi. Kullanıcıların klavye/fare, masaüstü, ağ ve paket yönetimi ayarlarını tek bir noktadan kolayca yapmalarını sağlayan Kaptan, kullanıcıların sistem ayarlarının iyileştirilmesi için önerilerde de bulunuyor. Pardus 2008'in bir diğer yeni özelliği olan Görüntü Yöneticisi, kullanıcıların monitör ve ekran kartı ayarlarını kolayca yapmalarını sağlıyordu. Çözünürlük, renk derinliği, çoklu ekran yapılandırması gibi gelişmiş ayarların arayüzden yapılması sağlayan Görüntü Yöneticisi, COMAR görüntü yapılandırma altyapısını (zorg) kullanıyor.
Pardus'un güçlü yanlarından biri olan otomatik donanım tanıma, Pardus 2008 ile daha da gelişti. Pardus 2008 ile birlikte sisteme bağlanan yazıcılar da otomatik olarak tanınarak yapılandırılıyor. Özellikle kablosuz ağ cihazları, web kamera, yazıcı - tarayıcı gibi sıkça kullanılan donanım ürünleri çok daha sorunsuz bir şekilde destekleniyor.
Pardus 2008 sürümü, Pardus teknolojilerindeki yeniliklerin yanında birçok güncellemeyi de içeriyordu:
- KDE 3.5.9 masaüstü ortamı
- 2.6.25.9 Linux çekirdeği ile daha fazla donanım desteği, kararlı ve güvenilir sistem,
- Altyapı tarafında gcc 4.3.1, glibc 2.8, Python 2.5, Java 6 gibi önemli yenilikler,
- İnternet tarayıcısı Mozilla Firefox 3.0,
- Tüm ofis dosya biçimleri ile uyumlu çalışabilen OpenOffice.org 2.4.1,
- Hataları giderilmiş ve en son sürüme yükseltilmiş yüzlerce özgür yazılım
15 Eylül 2008, Pardus 2008.1 Hyaena hyaena
Pardus 2008'in ilk ara sürümü olan Pardus 2008.1 Hyaena hyaena titiz bir test sürecinin ardından kullanıcıları ile buluştu. Pardus Test Ekibi tarafından yapılan detaylı testlerden sonra FTP sunucularında indirilmek üzere yerini alan Pardus 2008.1, ismini nesli tehlikede olan bir başka Anadolu canlısından alıyor: Pardus 2008.1, çizgili sırtlan olarak bilinen Hyaena hyaena'yı anıyor.
Pardus 2008.1 Hyaena hyaena ile beraber gelen ilk büyük yenilik, 2008 serisinin de artık bir Çalışan CD'ye kavuşmuş olması. Çalışan CD iki farklı sürüm olarak yayınlandı. Bu sürümlerden ilki kullanıcılara Pardus'un kararlı masaüstü ortamı olan KDE 3.5 serisini deneme olanağı veren Çalışan CD. Diğer CD ise KDE'nin en yeni masaüstü ortamı olan KDE 4 serisini kullanıcılara tanıtmayı ve KDE 4 ile Pardus'u denemek isteyen kullanıcıları tatmin etmeyi amaçlayan KDE 4 tabanlı Çalışan CD. KDE 4 tabanlı CD, KDE 4'ün en yeni ve kararlı sürümü olan KDE 4.1.1'i içeriyor.
Kurulan CD ile gelen yenilikler de en az Çalışan CD'de olduğu kadar heyecan verici. 2008.1 ile İsveççe dilini de desteklemeye başlayan Pardus, artık 11 farklı dile destek veriyor. Bu dil çeşitliliği 2008.1 ile karşımıza iki farklı Kurulan CD'nin çıkmasına neden oldu. İlk Kurulan CD, kurulumda sadece İngilizce ve Türkçe dillerini destekliyor ve diğer diller CD'de yer almadığı için daha fazla program ve geliştirme aracını yanında getiriyor. Uluslararası Kurulan CD ise Pardus 2008.1 sürümünün desteklediği 11 dilin yerellerini beraberinde getiriyor.
Tüm bu yeniliklerin yanı sıra Pardus 2008.1 Hyaena hyaena, 2008 sürümünü takip eden 2,5 aylık süreçte yapılan pek çok hata düzeltmeleri ve güncellemeleri de içeriyordu. Pardus 2008.1'de yer bulan bazı temel bileşenlerse şöyle:
- KDE 3.5.10
- Mozilla Firefox 3.0.1
- OpenOffice.org 2.4.1.7
- 2.6.25.16 Linux çekirdeği
- Güncellenen pek çok program Pardus 2008.1'de yerini aldı.
31 Ocak 2009, Pardus 2008.2 Canis aureus
Pardus 2008.2 sürüm ismini, yaşam alanları tehdit altında olan başka bir Anadolu canlısından alıyor. Pardus 2008.2'nin sürüm adı Canis aureus. Bir başka deyişle, "Altın çakal".
Pardus 2008.2 Canis aureus sürümüyle Kurulan CD içerisindeki 648 pakette yaklaşık 120 hata düzeltmesi, 60'ın üzerinde güvenlik güncellemesi kullanıcılara ulaştı. Yine aynı sürede CD'ye yeni özellik ve destekler ekleyen 23 yeni paket dâhil oldu, CD içindeki toplam 648 paketin 181'i güncellendi.
Pardus 2008.2 Canis aureus, beraberinde bir sürü yeni özellik getiriyor. Pardus'un temel teknolojileri olan PiSi ve COMAR birçok yeni özelliği desteklerken, daha sorunsuz bir kurulum için YALI'nın güncellenmiş sürümünü kullanılıyor. Açılış sisteminde yapılan iyileştirmelerle Pardus kullanan sistemlerin açılışı hızlanırken, uzak dosya sistemleri altyapısı için de birçok iyileştirme, Pardus 2008.2 ile birlikte gelen yenilikler arasında göze çarpıyor.
Pardus 2008.2 Canis aureus ile birlikte yeni sürüme yükseltilen Ağ Yöneticisi ve ağ yapılandırma altyapısı da bir seri yenilik ve hata düzeltmesi içeriyor. Bu iyileştirmelerin ilk anda göze çarpanları şöyle:
- Kullanıcı ve bağlantı tabanlı DNS ayarları iyileştirmeleri,
- DHCP ve zaman aşımı iyileştirmeleri,
- ASCII olmayan ESSID iyileştirmeleri,
- Bağlantı başlatma ve durdurma sırasında betik çalıştırma desteği.
17 Temmuz 2009, Pardus 2009
Pardus Projesi'nin daha hızlı, kaliteli ve yepyeni bir masaüstü deneyimi sunan son sürümü Pardus 2009, kullanıcılarla buluştu. YALI ve PiSi'de yapılan iyileştirmeler ile kurulum hızı iki kat artan Pardus 2009, ortalama bir bilgisayara 15 dakikada kurulabiliyor. Kurulu sistemde son yapılan güncellemeleri geri almak, silinen önyükleyiciyi tekrar yüklemek gibi kurtarma ve sorun giderme işlemleri de yeni YALI ile yapılabiliyor.
Pardus 2009 ile birlikte KDE4 öntanımlı olarak geliyor. Ayrıca tüm KDE yazılımları da yeni KDE ile uyumlu en güncel sürümleri ile Pardus depolarında yer alıyor. Başlıca yenilikler şöyle:
- KDE 4.2.4
- Linux çekirdeği sürüm 2.6.30.1
- OpenOffice.org ofis araç seti 3.1.0.6
- Firefox internet tarayıcı 3.5.1
- Xorg 1.6.2
15 Ocak 2010, Pardus 2009.1 Anthropoides virgo
Pardus 2009 sürümüm ilk ara sürümü olan Pardus 2009.1 Anthropoides virgo çıktı. Bir başka deyişle, "Telli turna". Bilgisayara kurulmaya ihtiyaç duymadan kullanılabilen Çalışan CD'nin 2009.1 sürümü de yeni Pardus ile gelen özellikler arasında.
Pardus 2009.1 ile birlikte KDE masaüstü ortamının 4.3.4 sürümü, çok daha fazla donanımı destekleyen Linux çekirdeğinin 2.6.31.11 sürümü, Mozilla Firefox 3.5.7, OpenOffice.org 3.1.1.5, Xorg 1.6.5 gibi önemli güncellemeler bulunuyor.
3 Şubat 2010, Sürüm Camia Temsilcisi
Pardus 2009'un geliştirilme sürecinde sevgili Selim OK'un üstlendiği görevi, yeni dönemde sevgili Kubilay KOCABALKAN üstlenecek.
18 Şubat 2010, 64 Bit Projesi
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi(ÇOMÜ) Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nde Dr. Necdet YÜCEL tarafından kurulan bir ekip KOBİ'lerden kurumsal işletmelere kadar geniş bir kitleye hitap etmesi amaçlanan Pardus Kurumsal 2 Geliştirici Sürümü’nü 64 bit sistem mimarisine port etme işine resmen başladı.
3 Haziran 2010, Pardus 2009.2 Geronticus eremita
Pardus 2009 sürümünün Pardus 2009.1'den sonra ikinci ara sürümü olan Pardus 2009.2 Geronticus eremita çıktı. Bir başka deyişle, "Kelaynak". Bu sürüm ile birlikte birden çok dil destekli uluslararası sürüm DVD olarak geliyor. Uluslar arası sürümde Türkçe desteğinin yanı sıra daha fazla yazılım bulunmaktadır.
KDE 4.4.4, Linux kernel 2.6.31.13, OpenOffice.Org Ofis Araç Seti 3.2.1.3, Mozilla Firefox 3.6.3 gibi önemli güncellemeler bulunmaktadır.
26 Ağustos 2010, Pardus 2011 Alfa
Pardus 2011 Alfa sürümünün, 64 ve 32 bit mimariler için Kurulan görüntüleri yayınlandı. Çalışan CD/DVD ile ilgili bazı sıkıntılar olduğundan dolayı Alfa sürümü için Çalışan CD/DVD yayınlanmadı. Bu sürümde, KDE 4.5 masaüstü ortamı ve yeni KDE Ağ Yöneticisi arayüzü, Firefox 4 (beta4), GCC 4.5, glibc 2.12 gibi yenilikler bulunuyor.
16 Eylül 2010, Pardus 2011 Alfa 2
Pardus 2011 Alfa 2 sürümünün, 64 ve 32 bit mimariler için Kurulan ve Çalışan görüntüleri yayınlandı. Alfa sürümünden bu yana yapılan yeniliklerin birkaçı şu şekilde:
- 170'e yakın yeni paket ve 100'e yakın güncelleme, 2011 paket deposunda yerini aldı.
- Yönetim araçları (Açılış, Güvenlik Duvarı, Paket, Servis ve Kullanıcı Yöneticileri) ve Kaptan Pardus 2011'e dahil edildi.
- Paket Yöneticisi yeni arayüzüyle kullanıcılara sunuldu.
- KDE'nin son kararlı sürümü olan 4.5.1 tüm paketleri ile 2011'e dâhil edildi.
- Birçok yeni donanım desteğiyle yeni çekirdek sürümü (2.6.36_rc4) Alfa 2'de kullanılmaya başlandı.
21 Ekim 2010, Pardus 2011 Beta
Pardus 2011 Beta sürümünün, 64 ve 32 bit mimariler için Çalışan ve Kurulan görüntüleri yayınlandı. Pardus 2011 Beta sürümüne Alfa 2'den bu yana, 150 yeni paket ve 633 güncelleme dâhil edildi. Beta sürümünde yapılan yeniliklerin birkaçı şu şekilde:
- YALI, LVM/RAID desteği ve disk bölümlendirme ekranıyla yepyeni bir arayüze kavuştu.
- Paket Yöneticisi arayüzünde yapılan bazı yenilikler ve efektlerin yanı sıra PiSi altyapısında yapılan iyileştirmelerle çok daha hızlı paket güncelleme ve kurulumu gerçekleşiyor.
- Pardus'un öntanımlı masaüstü ortamı KDE, 4.5.2 sürümüyle geliyor.
- İnternet tarayıcısı olarak Firefox dışındaki alternatifleri tercih eden kullanıcılar için Chromium ve Rekonq gibi uygulamalar da hazır bekliyor.
- Kullanıcılar, Pardus 2011'de ofis ihtiyaçları için OpenOffice.org'un özgür bir proje olarak devamı niteliğindeki LibreOffice'i kullanabilecekler.
- Yeni bilgisayarları olan kullanıcılar için Linux çekirdeğinin 2.6.36-rc7 sürümü güncel donanımlar için destek sağlıyor.
27 Ekim 2010, Çoklu Masaüstü Kurulumu (ÇoMak) Projesi
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nde Dr. Necdet YÜCEL tarafından kurulan bir ekip, Çoklu Masaüstü Kurulumu Projesi'ne başladı. Bu proje ile Pardus teknolojileri KDE bağımsız hale getirilecek.
20 Ocak 2011, Pardus 2011
Pardus 2011'in nihai sürümü yayınlandı. 32 ve 64 bit mimariler için iki farklı DVD halinde sunulan Pardus 2011'de şu yeni özellikler dikkati çekiyor:
- KDE 4.5.5
- Linux çekirdeği sürüm 2.6.37
- Mozilla Firefox İnternet tarayıcı 4.0 beta9
- LibreOffice 3.3
- Pardus kurulum aracı YALI, LVM/RAID ve UUID desteği sunuyor. Kullanışlılığı artırmak için tüm arayüz yeniden tasarlandı.
- PiSi, artık XZ'yi öntanımlı sıkıştırma algoritması olarak kullanıyor. İkili paketlerin isimleri artık hangi sürüm ve işlemci mimarisine göre derlendikleri bilgisini gösterir şekilde hazırlanıyor.
- Kullanıcılar paketleri oylayabiliyor ve ekran görüntülerine bakarak tercih yapabiliyor. Grafik arabirim kullanışlılığı artırmak için baştan tasarlandı. Daha hızlı çalışması için birçok iyileştirme yapıldı.
- Pardus 2009.2 sürümünde açılış süreci görselleştirmesi için kullanılan teknoloji bırakılarak, çok daha başarılı bir görsellik sunan Plymouth teknolojisine geçildi.
- Yeni ağ altyapısı ile kullanıcılar Ethernet (802.1x yetkilendirme desteği ile), 802.11 Kablosuz (WEP/WPA/WPA2/WPA-EAP ve 802.1x yetkilendirme desteği), EDGE/3G/CDMA ve VPN ağlarına bağlanabiliyor.
- Milky 2.0, Pardus için özel olarak tasarlanan ve kurulumla dağıtılan simgesetlerden biri. Kullanıcılar yenilenen Kaptan ya da Sistem Ayarları içinden kullanacakları simge setini seçebiliyor.
