Sıkça Sorulan Sorular
Üst sayfa:
Pardus ile ilgili sıkça sorulan soruların yanıtlarını bu sayfada bulabilirsiniz.
Proje hakkında
Pardus Projesi nedir?
Pardus Projesi, TÜBİTAK - BİLGEM tarafından başlatılan ve devam ettirilmekte olan; ulusal bağımsızlık, güvenlik ve tasarruf amacıyla Linux çekirdeği ve özgür yazılım teknolojilerini kullanarak bir ulusal işletim sistemi oluşturma projesidir. Pardus Projesi, bilişim okur-yazarlığına sahip bilgisayar kullanıcılarının temel masaüstü ihtiyaçlarını hedefleyerek, mevcut Linux dağıtımlarının üstün taraflarını kavram, mimari ya da kod olarak temel almakta ve kendine özgü araçlarıyla kurulum, yapılandırma ve kullanım kolaylığı sağlamak üzere geliştirilmektedir.
Proje 2003 yılında planlanmaya başlanmış ve ilk ürününü 2005 yılında duyurmuştur. Halen, TÜBİTAK-BİLGEM bünyesindeki UEKAE Gebze/Kocaeli yerleşkesinde geliştirilmektedir.
Pardus Projesi'ni kimler geliştiriyor? Gönüllü esasına mı dayanıyor?
Pardus Projesi, TÜBİTAK- BİLGEM bünyesinde yürütülüyor. Projede çalışan geliştiricilerin bazıları TÜBİTAK personeli olarak Projede görev almaktadır. Bununla birlikte gittikçe artan sayıda katkıcımız gönüllü olarak Pardus ürününün farklı kısımlarına destek veriyor. Katkıcılarımız ile birlikte Pardus; TÜBİTAK personeli bir çekirdek kadro etrafında şekillenen bir topluluk projesi haline gelmektedir.
Pardus ücretli midir?
Hayır, Pardus tamamen ücretsizdir. Pardus'u edinmek ve kullanmak için hiçbir ücret ödemezsiniz. Pardus'u, bir lisans kısıtlaması olmaksızın dilediğiniz sayıda bilgisayara kurabilir ve kullanabilirsiniz. Ayrıca yayınlanan güncellemeler için ve sürüm yükseltmek için hiçbir ücret ödemezsiniz.
Pardus ismi nereden geliyor? Pardus nasıl okunur ?
Pardus ismi, Anadolu Parsı'ndan, Panthera pardus tulliana'dan geliyor. Pardus sözcüğü, yazıldığı gibi okunur.
Anadolu Parsı, Leopar alttüründeki büyük kedilerin Anadolu’daki son temsilcilerindendir. Boyu 200-250 cm, ağırlığı dişilerde 35-50 kg, erkeklerde 45-70 kg civarındadır. Yaklaşık ömrü 20 yıldır. Son derece çevik olan Anadolu parsı, etoburdur ve geyik, yaban keçisi, yaban domuzu, küçük memeliler ve kuşlar gibi birçok hayvan avını oluşturur. Anadolu Parsı Ege ve Batı Akdeniz, Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde, daha çok ormanlık ve dağlık alanlarda yaşamıştır. Doğal yaşam alanları ve av kaynaklarının azalması parsları insanların yaşadığı yerlere yönlendirmiş ve bu da genellikle vurularak ya da zehirlenerek öldürülmelerine yol açmıştır.
Anadolu parsı ile ilgili son resmi kayıt 17 Ocak 1974 tarihinde Beypazarı ilçesinin 5 km batısında bulunan Bağözü köyünden bir kadına saldırması sonrasında vurularak öldürülmesi üzerinedir. Neslinin tükendiği yönünde görüşler bulunmasına karşın, bugün Türkiye'de 10-15 Anadolu Parsı kaldığı da öne sürülmektedir. 2001 yılında Doğu Akdeniz bölgesi Dandi mevkiinde ve Doğu Karadeniz bölgesi Müsikli deresinde, 2004 yılında da Doğu Karadeniz bölgesi Pokut yaylasında görülmüştür. Anadolu parsının varlığını kanıtlamak ve koruma altına almak için doğa gönüllülerinin çabaları aralıksız sürmektedir. Anadolu parsı hakkında detaylı bilgi için Vikipedi'deki maddesine bakılabilir.
Bu proje ne zamana kadar sürecek?
Pardus Projesi, proje amaçları gerçekleşene kadar TÜBİTAK tarafından sürdürülecek. Yani Pardus'un yaygınlaşması tamamlanıp, sürdürülebilir bir organizasyon haline gelene ve özgür yazılım ekosistemi değer yaratmaya başlayana kadar. TÜBİTAK bu amaçlar doğrultusunda yürütülecek tüm çalışmaları destekleyecek. Umulmadık bir şekilde TÜBİTAK Pardus Projesi'nden desteğini çekecek olursa, Pardus özgür bir yazılım olarak hayatına devam edecek. GPL lisansı sayesinde isteyen her kişi, grup ya da kuruluş Pardus'u kaldığı yerden alıp geliştirmeye devam edebilir. TÜBİTAK Pardus'un yalnızca marka haklarına sahiptir, yazılım ise kullananlara aittir.
Neden Linux, neden her şeyi en baştan yazmıyoruz?
Gerek Linux çekirdeği, gerekse KDE masaüstü ortamı ve kullandığımız diğer özgür yazılımlar (Mozilla Firefox web tarayıcı, LibreOffice ofis seti gibi), dünya çapında çok sayıda geliştirici ve katkıcı tarafından uzun bir çalışma sürecinin sonucunda bugünkü olgunluklarına ulaşmıştır. Bu çalışmaları yinelemek bize para ve zaman kaybından başka bir şey sağlamayacaktır. Linux bizim için, bilişim dünyasının bugünkü seviyesine hızla erişmemizi ve üzerine kendi özgün katkılarımızı koyarak, bu seviyeyi aşmamızı sağlayacak bir sıçrama tahtasıdır.
Kurumumda Pardus kullanmak istiyorum, kurumsal destek veriyor musunuz?
TÜBİTAK BİLGEM, Pardus'a geçmek isteyen kuruluşların Pardus ve özgür yazılıma göç işlerinin yürütülebilmesi amacıyla Pardus Göç Ortağı programını başlatmıştır. Ayrıntılı bilgi için Pardus resmi sitesine bakınız.
Ayrıca bilgi
pardus.org.tr adresi üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Resmi bir IRC sunucunuz/kanalınız ya da forumunuz var mı?
Evet, bir topluluk portalımız var!
Pardus topluluğunu bir araya getirmek ve kullanıcılar arasında bilgi paylaşımını hızlandırmak için çeşitli iletişim kanalları oluşturulmuş durumda. Özgürlükİçin topluluk sitesi, Özgürlükİçin forumu ve Pardus E-posta Listeleri bunlar arasında sayılabilir.
Pardus'un görsel dosyalarını istediğim gibi kullanabilir miyim?
Pardus'un "Kurumsal" logosu tescillidir ve tüm kullanım hakları TÜBİTAK-BİLGEM'e aittir. Bununla beraber kullanmak istediğiniz görsel dosyaları izin alarak kullanmanız mümkündür. Konu ile ilgili bilgipardus.org.tr adresine yazabilirsiniz.
Kurulum konuları
Kurulan sürüm ne demektir?
Pardus işletim sisteminin, "Kurulan" sürüm ve "Çalışan" sürüm olmak üzere iki ürünü mevcuttur. "Pardus" denildiğinde aksi belirtilmediği sürece Pardus'un kurulabilen sürümü kast edilmektedir. Bu sürüm normal bir işletim sistemi gibi bilgisayarınıza kurup çalıştırabileceğiniz bir üründür. Kurulan sürüm kalıp dosyasının en güncel sürümünü İndir sayfasından indirebilirsiniz.
Çalışan sürüm ne demektir?
Çalışan sürüm, bilgisayarınız sabit diskine yazılmayan, tamamen DVD (ya da USB bellek) üzerinden çalışan, kurulum gerektirmeyen bir üründür. Çalışan sürüm, Pardus işletim sistemini bilgisayarınıza kurmadan deneyebilmeniz için hazırlanmıştır. Bu şekilde bilgisayarınızda yüklü diğer işletim sistemlerine ve verilere herhangi bir zarar vermeden ve değişikliğe uğratmadan Pardus Çalışan sürümü kullanıp deneyebilirsiniz. Tek yapmanız gereken bilgisayarınızın açılış (BIOS) ayarlarını kullanarak bilgisayarın DVD'den (ya da USB bellekten) başlamasını sağlamaktır. Çalışan sürüm kalıbının en güncel sürümünü İndir sayfasından indirebilirsiniz. Çalışan sürümde yönetici parolası "pardus" dur.
64 Bit ve 32 Bitlik sürümlerden hangisini kullanmalıyım?
Pardus'un bireysel (kurulan ve çalışan) ve kurumsal sürümlerinin 32 bit ve 64 bitlik ayrı sürümleri mevcuttur. Pardus'un 64 bitlik bir sürümünü kullanabilmeniz için bilgisayarınızın işlemcisinin 64 bit destekli bir işlemci olması gerekmektedir. Günümüzde piyasadaki bilgisayarların pek çoğu 32 bit desteklidir.
Pardus'u bilgisayarıma kurmak için nasıl bir donanıma sahip olmam gerekli?
Pardus 2011 için mimimum sistem gereksinimleri şöyledir:
* 450 MHz üstü Intel ya da Amd işlemci (1 GHz üstü tavsiye edilir) * 512 MB bellek (1 GB ve üzeri tavsiye edilir) * 4 GB boş sabit disk alanı (10 GB ve üzeri tavsiye edilir)
Pardus'u DVD'ye yazarken dikkat etmem gereken şeyler nelerdir?
İndirdiğiniz Pardus ISO dosyasını arşiv araçları ile açmamalısınız ve bu dosyayı DVD'ye doğrudan kopyalamamalısınız. Aksi taktirde hazırladığınız DVD, başlatılabilir (bootable) olmayacak ve Pardus kurulumu başlamayacaktır (ya da Çalışan DVD açılmayacaktır). İnidirdiğiniz ISO dosyasını DVD yazmak için kullandığınız yazdırma programının yardım menülerinden ISO imajlarının nasıl yazıldığını ("kalıbı yazdırma", "imajı yazma" ya da "bootable disk oluşturma" olarak da ifade edilebilir) bulup yönergeleri takip edin. Örnek bir kalıp yazdırma işleminin nasıl yapıldığını PardusWiki'deki Pardus DVD'si oluşturmak maddesinden öğrenebilirsiniz.
Pardus'u Macintosh bilgisayarıma kurabilir miyim?
Intel işlemci ile çalışan Macintosh bilgisayarlarda Pardus kullanabilirsiniz.
Bilgisayarımda hem Windows'u hem de Pardus'u birlikte kullanabilir miyim?
Evet. Bilgisayarınıza çift işletim sistemi kurup kullanabilmek için PardusWiki'deki bu yazı size rehberlik edecektir.
Genel kullanım
Pardus benim tüm ihtiyaçlarımı karşılayabilir mi?
Pardus ilk aşamada bilişim okur-yazarı olarak tanımlanan kullanıcının temel masaüstü ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmektedir. Gerekli altyapı çalışmaları tamamlandığında ve istenilen hedeflere ulaşıldığında daha farklı kullanıcı profillerinin farklı ihtiyaçlarını da karşılamak üzere geliştirilecektir.
Pardus ile e-postalarımı okuyabilir, İnternet'te gezebilir miyim?
Pardus bilişim okur-yazarı olarak tanımlanan kullanıcının tüm ihtiyaçlarını karşılayacak yazılımlar içermektedir. Pardus içerisindeki çeşitli yazılımlarla İnternet sayfalarını gezebilir (Mozilla Firefox, Konqueror), e-postalarınızı okuyabilir (KMail, Mozilla Thunderbird); FTP servisi veren adreslere bağlanıp ihtiyaç duyduğunuz işlemleri yapabilir (Konqueror, KFTPGrabber); ICQ, Jabber, GoogleTalk, MSN, Yahoo, IRC gibi anında mesajlaşma ağlarına bağlanabilir (Kopete, Pidgin gibi), böylelikle temel İnternet servislerinin hepsini kullanabilirsiniz.
Ofis belgelerimi Pardus'ta düzenleyebilir miyim?
Pardus, ofis uygulamaları yazılımı paketi olarak LibreOffice'i içerir. LibreOffice yazılımlarını kullanarak, Microsoft Office gibi diğer ofis setlerinde hazırlanmış dokümanları sorunsuzca açabilir, düzenleyebilir ve isterseniz aynı dosya biçimlerinde kayıt yapabilirsiniz.
Pardus ile DVD/VCD/MP3 çalabilir miyim?
Pardus ile birlikte video, müzik ve benzeri dosyaları kullanmanız için Clementine, Gnome MPlayer, SMPlayer gibi pek çok uygulama gelmektedir. Bu uygulamaları kullanarak WAV, MP3, OGG, AC3, WMA gibi ses biçimlerine sahip dosyaları dinleyebilirsiniz. AVI, MPEG/MPG, MOV, WMV, QT, DAT gibi video biçimlerindeki dosyaları, MMS, RTSP, HTTP protokollerini kullanan canlı yayınları da izleyebilirsiniz. Ayrıca yine bu uygulamalarla DVD, DLDVD, VCD, SVCD gibi çeşitli biçimlerde disklerin de içerdiği video, ses, resim gibi verilere ulaşabilir, izleyebilir, dinleyebilirsiniz. Gerekli kodek dosyaları ve kütüphaneleri Pardus içerisinde kullanıma hazır olarak gelmektedir.
Pardus'ta oyun oynayabilir miyim ?
Pardus paket depolarından birçok oyun sizi beklemekte. Gerçek zamanlı strateji oyunlarından, soluk kesen macera oyunlarına, araba yarışları ve takım oyunlarına kadar geniş bir yelpazedeki çok sayıda oyunu Pardus paket depolarından indirip, oynayabilirsiniz.
Pardus'ta yazılımlar nasıl kurulur ?
Pardus'ta yazılımlar Paket Yöneticisi aracılığıyla indirilir ve kurulurlar. Paket Yöneticisi sayesinde, Pardus paket depolarında yer alan yazılımlar içinde arama yaparak istediğiniz paketleri kurabilir, tüm sisteminizi güncelleyebilir ve gerek duymadığınız yazılımları bilgisayarınızdan kaldırabilirsiniz. Konu ile ilgili olarak detaylı bilgi için PardusWiki'deki Pardus'ta yazılım kurma yazısına bakabilirsiniz.
Pardus'ta donanımlar nasıl tanıtılır ?
Pardus'ta donanım tanıma işlemleri genellikle otomatik olarak yapılır. Yani Pardus'u kurduğunuzda pek çok donanımın otomatik olarak tanınarak kullanıma hazır hale gelmesi beklenir. Çünkü binlerce çeşit donanıma ait sürücüler Pardus ile birlikte yüklü gelmektedir. Eğer otomatik olarak tanınmayan çeşitli donanımlarınız olursa (ekran kartı, ağ kartı, web kamerası, yazıcı... gibi) konu ile ilgili olarak PardusWiki'nin Donanım bölümündeki maddeler size yardımcı olabilir. Eğer sonuç alamazsanız diğer Destek kanallarını kullanabilirsiniz.
Pardus altında bir virüs tarayıcıya ihtiyacım var mı?
Hayır! Eğer bilgisayarınızı bir e-posta sunucusu olarak kullanmıyorsanız bir antivirüs yazılımına ihtiyacınız yok, çünkü yapısal olarak Linux sistemler virüslere izin vermeyen bir güvenlik şemasına sahiptir. Ayrıntılı bilgi için PardusWiki'deki Pardus ve virüsler maddesine bakınız.
Pardus üzerinde İnternet bankacılığı işlemlerimi yapabilir miyim?
Pardus üzerinde, İnternet bankacılığı işlemlerinizi çok daha güvenli bir şekilde yapabilirsiniz. Linux sistemlerin güvenlik altyapısı sayesinde kişisel bilgileriniz çok daha güvendedir.
Pardus ile diğer işletim sistemimdeki belgelerime ulaşabilir miyim?
Evet. Dolphin dosya yöneticisinde sol taraftaki konumlar çubuğu üzerinden sabit disk bölümlerini görebilir ve istediğiniz bölümü tıklayarak o disk üzerindeki dosyalarınıza erişebilirsiniz.
Pardus'u Türkçe dışında hangi dillerde kullanabilirim?
Pardus'u Türkçe dahil 10 farklı dilde kullanabilirsiniz. Pardus DVD'si Almanca, Fransızca, Hollandaca, İngilizce, İspanyolca, İsveççe, İtalyanca, Macarca, Rusça ve Türkçe dillerini desteklemektedir.
10 farklı dil desteğine ek olarak paket depolarında; KDE araçlarının belli bir çeviri oranı ve kalitesini yakalamış 65 farklı dildeki yerelleştirmelerine yer verilmektedir.
Pardus'ta Java, Flash gibi eklentiler var mı?
Evet. Bu eklentiler Pardus ile birlikte kurulu gelmektedir yani kurulumdan sonra Mozilla Firefox gibi tarayıcılara bu eklentileri kurmanız gerekmez.
Pardus'ta geliştirme araçları da bulunuyor mu?
Evet bulunuyor. Fakat geliştirme araçları Pardus DVD'si içinde yer almamaktadır. Geliştirme araçlarına ihtiyacı olanlar kullanıcılar, bu yazılımları Pardus paket depolarından indirip kurabilirler.
Pardus üzerinde hangi programlama dillerini kullanabilirim?
Pardus üzerinde pek çok programlama dili ve geliştirme ortamı desteklenmektedir. Diğer işletim sistemlerinde kullanmakta olduğunuz, alışık olduğunuz programlama dilleri ve programlama ortamlarının pek çoğunun muadillerini Pardus üzerinde de bulabilirsiniz. Pardus üzerinde kullanabileceğiniz programlama dillerinin küçük bir bölümünü şöyle sıralayabiliriz; * Assembly, C, C++, Objective-C, Java, Python, Perl, Ruby, Pascal, C#/Mono
Pardus'a RPM ya da DEB paketlerini kurabilir miyim?
Hayır. Pardus'ta RPM ya da DEB paketleri kullanılamaz. Pardus'ta yazılım kurmak için, Pardus'un özgün paket yönetim sistemi olan PİSİ'nin ".pisi" uzantılı paketleri kullanılmaktadır. Eğer Linux sürümü bulunan fakat PİSİ paketi hazırlanmamış bir yazılımı Pardus'ta kullanmanız gerekirse o yazılımın PİSİ paketinin yapılmasını talep edebilirsiniz. Bunun için Paket isteği yazısını okuyunuz.
Gnome masaüstü kullanabilir miyim?
Gnome masaüstü ortamı bugün için resmi olarak desteklenmemektedir. Ancak önümüzdeki yıllarda ÇoMaK projesi kapsamında Gnome ve diğer bazı masaüstü ortamlarının desteklenmesi beklenmektedir.
Güncelleme yaparak Pardus'u yeni sürümlerine yükseltebilir miyim?
Kullandığınız Pardus sürümünü, güncelleme yaparak yeni ara sürümlere yükseltebilirsiniz. Ana sürüme geçiş için ise Güncelleme Yöneticisi aracı kullanılmaktadır. Bu araç, her yeni ana sürüm için yeniden yapılandırılıp ayarlanacağından kullanıcıların, yeni ana sürümlere geçiş için bir müddet beklemeleri gerekebilir. Eğer imkanınız varsa yeni ana sürümlere geçiş için yeni bir kurulum yapmanız tavsiye edilir.
Lisans
Pardus'un lisansı nedir?
Pardus'a eklenmek üzere proje dahilinde hazırlanan yazılımlar GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) lisansı ile hazırlanmaktadır. Dağıtım içerisinde kullanılan yazılımların büyük çoğunluğu GPL ve diğer özgür lisanslar ile dağıtılıyor. Buna rağmen daha çok kullanıcıya ulaşabilmek için özgür bir lisans ile sunulmayan, özel donanım sürücüleri gibi bazı yazılımlar Pardus ile dağıtılabilir. Pardus için geliştirilen yazılımlar her zaman GPL ile dağıtılacaktır.
Bu lisans Pardus'u kopyalayabilmeme ya da satabilmeme izin veriyor mu?
Evet, kesinlikle evet. GPL ile dağıtılan bir yazılımı dilediğiniz gibi kopyalayabilir, üzerinde değişiklik yapabilir ve tekrar dağıtabilirsiniz (ücretli veya ücretsiz olarak). Yalnız! Yaptığınız değişiklikleri yine açık olarak dağıtmalısınız. GPL lisansı ile yayınlanan yazılımlar dağıtılabilir olsa da Pardus'un isim ve logosu tescilli bir markadır ve değiştirilen ürünlerin aynı ya da marka tesciline zarar verecek şekilde benzeyen bir isim ve logo ile ile dağıtılmaması gerekmektedir.
GPL hakkında daha fazla bilgiye nasıl ulaşabilirim?
PardusWiki'de GNU GPL (Genel Kamu Lisansı) üzerine yazılmış, son derece ayrıntılı bir GPL maddesi var. Bu maddenin aklınızdaki pek çok soruyu gidereceğini düşünüyoruz.
GPL sürüm 2'nin özgün metnine bu adresten, Türkçe çevirisine ise buradan ulaşabilirsiniz.
Pardus'taki uygulamaların kaynak kodlarına nasıl ulaşabilirim?
Geliştirme sürecinde olan tüm uygulamalar Subversion sürüm kontrol sistemi üzerinden dağıtılmaktadır. uludag deposu Pardus Projesi tarafından geliştirilen yazılımları sunarken, pardus deposu Pardus'a dahil edilen yazılımları ve bunlara yapılan yamaları da sunan Pardus paketleri deposudur.
Subversion sürüm kontrol sisteminin kullanımıyla ilgili bilgiye Pardus:Subversion kullanımı maddesinden ulaşabilirsiniz.
TÜBİTAK'ın bir gün Pardus'un kaynak kodlarını kapatması olası mı?
GPL olarak yayınlanmış kaynak kodların kapatılması mümkün değildir. (İstisnai olarak, herhangi biri, GPL yazılımını sonraki sürümlerinde, eğer yazılıma dışarıdan bir katkı gelmemiş ise, GPL ile dağıtmamayı seçebilir, tabi böyle bir durumda bile o ana kadar üretilen tüm kodlar her zaman GPL lisanslı olarak kalır.)
Katkı süreçleri
Nasıl yardım edebilirim?
Pardus Projesi'ne pek çok yoldan yardımcı olabilirsiniz. Nasıl başlayacağınız noktasında size yardımcı olabilecek bilgileri Katkıda bulunun sayfasından öğrenebilirsiniz.
Nasıl hata bildiriminde bulunabilirim?
Pardus'ta bir hata bulduğunuzu düşündüğünüz zaman hata.pardus.org.tr adresinde bulunan Pardus Hata Takip Sistemi'ne problemi raporlayabilirsiniz. Pardus Hata Takip Sistemi'ni (Bugzilla) kullanabilmek için öncelikle bir hesap açmalısınız. Hesabınız ile sisteme giriş yaptıktan sonra, hata raporlayabilir, istekte bulunabilir, diğer hata ve isteklere yorum yazabilir, belli hataları veya isteklere abone olarak takip edebilirsiniz. Bir hata kaydı açmadan önce lütfen Hata raporlamak yazısını okuyunuz.
Çalışmalarınıza yardımcı olmak için programlama bilmem şart mı?
Kesinlikle hayır :) Programlama bilmeyenler de en az bilenler kadar projeye yardımcı olabilirler. Konu ile ilgili olarak Katkıda Bulunun sayfamızı ziyaret edin.
Pardus'un iş yerimden / üniversitemden indirilmesini istiyorum, yansı olabilir miyim?
Olabilirsiniz, bu gibi konularda ayrıntılı bilgi almak için bilgipardus.org.tr adresi ile bağlantıya geçebilirsiniz. Ayrıca Yansı kılavuzu belgesinden yararlanabilirsiniz.
